Bu başlıkta yazdığım soru cümlesinin yanıtı sanırım bir akademik tez konusu olur. Kemaliye Turizm pazarında kendi kulvarında şu anda çok başarılı olmayabilir ancak bu yakın gelecekte çok başarılı olmayacağı şeklinde algılanmamalıdır. Vaktinden beri dile getirdiğimiz şehrin kendi dokusuna uygun ve gelecekte gelmek istediği noktayla ilintili yönde eğitim veren fakülte veya yüksekokulların açılmasının gerekliliği görülmekte idi, bugün fiilen gerçekleşmiştir. Turizm alanında bir yüksekokulumuz Erzincan Üniversitesine bağlı olarak resmen kurulmuştur. Bu konuda başta Değerli Hayırsever Hacı Ali
Akın olmak üzere katkısı olan herkese bir Kemaliyeli olarak teşekkür etmeyi bir borç bilirim. (more…)
Değinler ağaçlarda bir telaş, kış hazırlığında,yollarda,tavşanlar önümüz sıra koşuyor,gazeller,dereleri kaplamaya başlamış,munzura ilk kar düşeli bayağı olmuş,evlerde bacalar birer birer tütüyor artık..Havada temiz bir yağmur kokusu, Kemaliye sokaklarında geziyorum.. (more…)
Kemaliye is a pretty city of valleys hidden among the mountains. It draws attention with its unique and untouched geography, natural beauties like Karanlık Kanyon (Dark Canyon), unique architecture and cultural history. (more…)
KEMALİYEMİZİN SON ZAMANLARDA DÖNÜM NOKTASI OLDUĞUNU DÜŞÜNDÜĞÜM 4 BAŞLIĞI SİZLERLE PAYLAŞMAK İSTEDİM.BİR ÇOĞUMUZ KENDİ DOĞDUĞUMUZ ZAMANA GÖRE KEMALİYEYİ ANLATMAYA KALKMA HATASINA DÜŞÜYOR OLMAKTAYIZ.BENDE BU HATAYI YAPARAK, BU 4 BAŞLIĞI AKTARMAK İSTEDİM. (more…)
KESKINMAVI.COM TRANSFORMS CUSTOMER FEEDBACK INTO VALUABLE UPGRADES
Translates User Suggestions into Tangible Customer Benefits
Arizona (May, 2008) – Why do people looking to establish or enhance their Web presence use Keskinmavi.com? One reason may be the way Keskinmavi.com continuously improves its products and services based on input from many customers who call Keskinmavi.com for help, or to suggest product improvements. (more…)
Translates User Suggestions into Tangible Customer Benefits
Arizona (May, 2008) – Why do people looking to establish or enhance their Web presence use Keskinmavi.com? One reason may be the way Keskinmavi.com continuously improves its products and services based on input from many customers who call Keskinmavi.com for help, or to suggest product improvements. (more…)
Ben Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi , Peyzaj Mimarlığı Bölümü öğretim elemanlarından Zöhre BULUT. Hepinize saygı ve selamlarımı snuyorum.
“Kemaliye (Erzincan) ilçesi ve yakın çevresinin alternatif turizm kapsamında rekreasyonel turizm potansiyelinin belirlenmesi” konulu doktora tezimi tamamladım.
Tarihi:
Fırat ve Dicle vadilerinin genellikle Pers egemenliğinde olduğu dönemlerde Kemaliye’de (Eğin) Pers egemenliğinde kaldı. Eğin, daha sonra başlayan Roma devri ve onu takiben Bizans dönemini yaşadı. İslamiyetin yayılmaya başlamasıyla birlikte Arap orduları bölgeye akınlar düzenlediler ve Hz. Ömer evladından Emin Ömer Bin Lokman tarafından Eğin islam egemenliği sınırları içine katıldı. Daha sonra Malazgirt Meydan Muharebesi ile bölge Türklerin eline geçti ve Selçukluların Anadolu’ya hakim olmaları ile birlikte Selçuklu Egemenliği başladı. İlk olarak Çelebi Sultan Mehmet zamanında Osmanlı Egemenliğine giren Eğin’e, bilhassa Yavuz Sultan Selim zamanında çok önem verilmiştir.Yavuz Sultan Selim, sosyal ve kültürel önlemler almış, Kafkasya’dan gelen aileleri Eğin’e yerleştirerek, geçimlerini sağlamaları için İstanbul’da et satışını yönetmek üzere bir ferman vermiştir. Fermanda “Eğin ve 19 pare köyüne …” deyimi bulunmaktadır. Daha sonra IV.Murad döneminde odun ve kömür kethüdalığıda Eğin’e verilmiştir. Kemaliyelilerin büyük şehirlerde genelde kasap ve kömürcü olmalarının temelinde bu hususun önemli bir yeri vardır.
Eğin, XIX.yüzyılın ilk yarısında Harput’a ve 1878′de Mamuret-ül-Aziz (Elazığ) vilayetine bağlanmıştır. Daha sonra Malatya’ya bağlanan Eğin’in adı 1922 yılında TBMM icra vekilleri tarafından kemaliye olarak değiştirilmiş, 11 Mayıs 1938′de ise Erzincan’a bağlanmıştır.
Kemaliye nüfusu XVI. yüzyıldan itibaren artmış, XIX. yüzyılda duraklamış ve XX. yüzyılda ise giderek azalma göstermiştir. 1890 yılında nüfus 19 bin olarak bilinmektedir. Büyük kentlere, özellikle İstanbul ve Ankara’ya göç nedeniyle, nüfus 3.000′e düşmüştür.
Elazığ ve Malatya illerine bağlı ilçe iken, 1938 yılında Erzincan iline bağlanmıştır. İlçenin Eğin olan adı, Mustafa Kemal’in anısına Kemaliye’ye çevrilmiştir. Kemaliye Fırat’ın Karasu kolu üstünde, sağ kıyıda kurulmuştur. Doğudan Munzur Silsilesi, batıdan ise Sarıçiçek dağları ile çevrili olup, deniz seviyesinden 825-900 m. yüksekliktedir. Keban Barajı yapıldıktan sonra yükselen su seviyesi Kemaliye önünde bir göl oluşturmuştur.
Kemaliye’nin en önemli sorunlarından biri ulaşımdır. Çevresindeki en yakın il’e yaklaşık üç saat mesafede olan ilçenin dağlık oluşu, ulaşımı zorlaştırmaktadır. Kemaliye, Erzincan’a 163 Km. Malatya’ya 175 Km. ve Elazığ’a 145 Km. uzaklıktadır. Elazığ ve Malatya’dan gelen Karayolları birleşerek Arapgir’e ve daha sonra Kemaliye İlçe merkezine ulaşır. Bu yol, Bağıştaş demiryolu istasyonuna ve oradanda İliç-Kemah istikametinde devam ederek, Kemaliye’yi Erzincan’a bağlar.
İlçe sınırları içinden doğup Karasu’ya karışan önemli su kaynakları; merkez ilçenin bağrından kaynayan Kadıgölü, Sarıkonak Köyü Suyu, Umutlu (Barasor) deresinin sularını toplayan Ziyaret Suyu ve Kekikpınar köyünden kaynayan Müran çayıdır. Ayrıca ilçe merkezine yakın ve çevredeki komşu köylerin bahçelerini besleyen Kırkgöz Kaynağı Kemaliye’yi ve Karasu vadisini yüksekten seyreden fevkalade bir güzelliğe sahiptir.
Kemaliye’nin dağlık yapısı dağ sporlarının yapılması ve geliştirilmesi bakımından oldukça elverişli bir ortamdır. Ayrıca bu arazi yapısı bir çok yabani hayvanın yörede yaşamasına ve barınmasına neden olmuştur. Yüksek kayalıklar arasında yaşayan dağ keçileri zaman zaman ilçe yakınlarına kadar sokulmakta ve seyredilebilmektedir.
Halıcılığı ile ünlü olan ilçemizde, her yıl halı festivali düzenlenmektedir. İlçede Kemateks çuval fabrikası vardır.
TURİSTİK YERLER:
Kemaliye Etnoğrafya Müzesi: Orta katın girişinden sonra bulunan büyük salon, ara holler, bir büyük ve üç küçük odadan oluşan bölümleri etnografik eşyaların ve folklorik kıyafetlerin sergilendiği etnoğrafya müzesi olarak oluşturulmuştur.
Endiçi Kalesi: Aşutka köyü arazisindedir. İlk çağdan günümüze ulaşan yerleşim alanıdır.
Roma Mezarlığı: İlçenin güneyinde, Fırat nehrinin içindeki taşlar üzerindedir.
Pigan Kalıntıları:İ lçenin kuzeybatısındadır. Roma, Bizans, Selçuklu dönemlerine ait kalıntılar vardır.
Hasgel Kalıntıları: İlçenin doğu kesiminde, Roma döneminden günümüze ulaşan kalıntılardır.
Aranias Kalıntıları: Kale, toylantı salonu ve kilise önemli yapılardır. Çoğu yıkık durumdadır. Kalıntılar Roma dönemine kadar uzanmaktadır.
Topkapı Kalesi: Dutluca köyü yakınındadır. Son cemaat yeri sonradan eklenmiştir. Minaresi Selçuklu özelliği gösterir. Mescit bölümü orijinal özelliğini korumuştur.
Orta Camii: Kadıgölü’nün kıyısında bulunan Orta Camii’nin, 17. ve 18. yüzyıla ait olduğu sanılmaktadır. Dört ana ayak üzerine oturan kubbe, caminin tüm tabanına hakimdir.
Kışlacık Köyü Camii: 1005(1596) yılında Melik Ahmet , Paşa tarafından yaptırılmış, halen cami olarak kullanılmaktadır.
Salihli Köyü Camii: 1305 tarihi bulunan camii, halen kullanılmaktadır.
Taşdibi Cami: İlçe merkezinde 1051(1641) yılında, yapılmış ve cami olarak kullanılmaktadır.
Yeşilyamaç Köyü Camii: 1213-1275 tarihlerini, taşıyan cami, Padişah Abdülmecit tarafından yaptırılmıştır.
Başpınar Köyü Camii: Caminin kitabesinde “(Rumi 1025 El hacı Hüseyin Abdullah) IV Murat zamanında 1111-1112 Bekçiler Başı Müdürü Başpınar’lı Salim Ağa ‘’yazılıdır .
Ala Mağarası: İlçenin kuzeydoğusunda bulunan ala mağarasının, içinde dehliz ve kanallar bulunmaktadır. Girişinde sızıntı olarak akan suyun, ala ve sedef hastalıklarına iyi geldiği bilinmektedir.
KIRKGÖZ:
Ocak Köyü (Hıdır Sultan Abdal Ocağı): Çok eski yüzyıllarda, “Şeyhler” olarak bilinen köyün, günümüzdeki adı Ocak’tır. Ancak, köyün kurucusunun maneviyat dünyasına candan bağlı olanlar, bu isim yerine çoğunlukla Hıdır Abdal Sultan Ocağı ismini kullanırlar. Köy, ilçe merkezi Kemaliye’ye 40 km uzaklıktadır. Konuk evleri, hamamları, camileri, kütüphanesi ve okulu gibi sosyal tesislerinin yanısıra müzesi, helikopter pisti, çeşmeleri, düzenli ve bakımlı yolları ile örnek ve görülmeye değer bir Anadolu köyüdür.
Hıdır Abdal Türbesi: Türbe, Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin özelliklerinde yapılmıştır. Yapıya tümüyle taş işçiliği hakimdir. Yapılış tarihi ve kim tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Varlığı dönemin padişah fermanlarıyla tescil edilen, daha sonra 1925 yılında yürürlüğe konan bir yasa uyarınca kapıtalan ve 24 yıl sonra yeniden açılan Hıdır Abdal Sultan Türbesi tarihe ışık tutan anıt bir eser olarak halkımızın ziyaretine açıktır.
Köylere göre gezilecekler:
Toybelen Köyü: Toybelende Ermenilerden kalma iki kilise, buraya ait iki kemerli köprü ve bir cami yer alır. İmam İdris Efendi Türbesi halkın kutsal saydığı ziyaret yeridir.
Venk Köyü: Venk köyünde Venk ve Sorak kalelerinin kalıntıları bulunur.
Yeşilyamaç Köyü: Yeşilyamaç köyünde bir cami, bir de han vardır. Ayrıca Evliya Efendi adıyla bir türbe bulunur. Karayok dedikleri en yüksek tepe Kemaliye’yi kuşbakışı olarak gören mesire alanıdır.
Yuva Köyü : Kirazı ile ünlü Yuva köyünde iki kilise kalıntısı ve görenleri hayran bırakan çeşme yer alır.
Başpınar Nahiyesi : Başpınar’da bir çok çeşme, üç cami ve Koçu Baba adını verdikleri ermiş ulu bir kişi devamlı ziyaret edilir.
Ocak Köyü : Ocak köyünde adı Hıdır Abdal Sultan olan önemli bir türbe vardır. Bu türbe halk için çok kutsaldır. Bu türbe Osmanlı ve Selçuklu mimarisi ile inşa edilmiştir
Mesire Yerleri:
Kırkgöz: Güzel bir tabiat köşesi olan Kadıgölü, çeşitli efsanelere de konu olan bir su kaynağıdır. İlçenin en önemli piknik alanlarından biri olup, yaz mevsiminde halkın en itibar ettiği alanların başında gelir. Kayaların arasından çıkan buz gibi suların yanında Kemaliye’yi tepeden gören ve doyumsuz bir manzaraya sahip olmasıyla ünlü olup, çevre il ve ilçelerden dahi piknik yapmaya gelenler dahi olmaktadır.
Çerkezin Çeşme: İlçe merkezi ile Apçağa Köyü arasındaki yolun kenarında bulunan bu çeşme ayaküstü bir şeyler atıştırmak için ideal bir yerdir. Yandaki derenin iç kısmına girildiğinde ise yazın en sıcak günlerinde bile bir serinlik olması nedeniyle rağbet edilmektedir.
Sırakonak Köyü:Sırakonak köylülerinin büyük bir özveriyle yaptıkları soğuk ve bol suyu olan çeşme, başlarındaki piknik alanları aileler için çok cazip yerlerdendir. Üç dört yerde düzenlenmiş bu alanlardan lavabo, masa,WC ve bazı imkanlar halkın istifadesine sunulmuş olması takdir edilecek bir hizmettir.
Mazman Çeşmesi: İlçeye 14-15 km.uzaklıkta sarıçiçek yaylası sınırları içinde bulunan bir yer serin esen rüzgarı, mevcut oturma alanları ve buz gibi suyu ile iyi bir dinlenme mekanıdır.
Seyit Ali Parkı:İlçe merkezinde olup, belediye tarafından yaptırılan bu park, alan düzenlenmesi ve konumu itibariyle hiç boş kalmamaktadır. Bilhassa yaz akşamları ailelerin en çok ilgi duydukları yerlerdendir.
Kadı Gölü Parkı: İlçe merkezinde Kadı Gölü suyu kaynağı yanında bulunan bu yer gerek mahalli sakinleri ve gerekse kısa zamanlı dinlenme için tercih edilmektedir.
Taşyolu Karanlık Kanyon: Taşyolu boyunca her ne kadar su kaynağı çok nadir olsa da Kanyonun muhteşem görünüşü ve dağ keçilerinin seyri nedeniyle gerek ilçe halkının ve gerekse gezi amacıyla ilçeye gelenlerinin vazgeçemediği yerlerdendir.
Ayrıca Kozlupınar Köyü’nde ulupınar, Yeşilyamaç Köyü’nde Karayok Başı ve Aşağı Umutlu Köyü’nde ziyaret suyu gözesi enteresan özellikleri olan yerlerdendir.
Ayrıca yol kenarlarındaki mevcut çeşme başları da halk tarafından zaman zaman piknik amaçlı kullanılmaktadır.
El Sanatları Kemaliye çok çeşitli el sanatlarına sahiptir. Özellikle halı ve halıcılık halkın uğraştığı bir el sanatıdır. Bununla beraber Kemaliye, şal veya eşarp, kapı tokmakçılığı, demircilik vb… bir çok el sanatlarına sahiptir.
Halıcılık:
Geleneksel motif ve renklere bağlı kalınarak, el uğraşında önemli bir dal olan halıcılık sanayi, çeyrek yüzyıla kadar ilçe ekonomisine büyük katkı sağlamıştır. Tarihsel bilgilere göre 1887 yılında İran’dan gelip, Eğin’e yerleşen göçmenlerin başlattığı; yerli halkın benimseyip geleneksel bir sanat olarak sürdürdüğü halıcılık Eğin’e büyük ün kazandırmıştır. Eğin halısı uzun yıllar Türkiye üçüncüsü olarak halıcılıktaki yerini korumuştur. Eğin halısını diğer halılardan ayıran en önemli özellik atkı ipliğinin mavi boyalı oluşudur. Bunun dışında kenar püskülleri aynen saç örgüsü gibidir. Diğer yerlerde dokunan halılar, dokunduktan sonra kesim ve tıraşlama yapılarak yıkandığı halde, Eğin halısına tezgahtan çıktıktan sonra herhangi bir işlem yapılmaz.Eğin halısında bir santimetre karede 36 ilmek (Düğüm) vardır. Halının kalınlığı genelde 8 mm’dir. Dokumada 2.5 numara yün ipliği, atkısında ve çözgüsünde 20 numara pamuk ipliği kullanılır. Çözgüsü 15 kat, atkısı ise 15 kattır. 2002 yılı itibariyle Kemaliye Kaymakamlığınca, halıcılığın canlandırılması amacıyla bu sanat, ilk olarak Apçağa Köyünde hayata geçirilmiş olup; ilçe merkezi ve köylerimizde de dokutulmaya başlatılacaktır.
Kapı Tokmakçılığı:
Dış kapı kanatları üzerindeki döğme demir kapı tokmakları, işlevsel elemanlarının yanı sıra, zengin motif çeşitleri ile de dikkat çeker. Erkeklerin ve kadınların ayrı ayrı kullanımına ayrılmış , kalın ve ince sesler çıkaran ses verme elemanları ayna üzerinde yer alır. Birincisi erkek misafirler için olanıdır ki bu üstte yer alır. İkincisini kadın misafirler kullanır ve bu tokmak altta bulunur ve ince ses verir. Böylece ev halkı kimin geldiğini tahmin edebilir.
Günümüzde Kemaliye’de bir demirci ustası tarafından üretilen kapı tokmakları, süs eşyası ve hediyelik eşya olarak kullanılmaktadır.
Gazenne:
Gazenne dokumacılığının kökeni bu yörede çok eski dönemlere dayanmaktadır. 1960 lı yıllara kadar Eğin’de her evde bir veya iki evde gazenne dokunduğu, halkın yüzde doksanına yakını dokuma yaparak geçimini sağladığı bilinmektedir. Dokunan gazenneler pijama, gömlek, entari şalvar ve sofra bezi olarak kullanılırdı. Gazennenin ham maddesi pamuk ipliğidir. Vatandaşlar bu ipleri işleyip çeşitli renklerde boyayarak el tezgahlarından dokumuştur.
Yemeni:
Yemeniciliğin kökeni Eğin’in eski tarihine rastlanmaktadır. 1900 lü yıllara kadar uzanmaktadır. Günümüzde Eğin yemenisi adı verilen ayakkabılar evlerde süs eşyası olarak sergilenmektedir. Eğin yemenisinin özelliği, tek tip olmasıdır. Bu kalıplarda sağ ve sol diye ayrım yapılamaz. Kadı yemeni kalıplarında zenneler 35-36, zerderger 37 ve uluorta 38 numaradır. Erkek yemeni kalıpları, kaba rüzgar 44, rüzgar 42 ve orta 40 numara kalıp isimleridir.
(Resimlerin üzerine çift tıklandığında büyük haliyle resimleri görebilirsiniz.)
Zaten güzelliği dillere destan memleketimizi daha da görsel yönden zenginleştirmek,yaşayan insanımıza şevk ve gelir getirecek bir kent görünümü kazandırmak için gerçekleştirilebilir bazı öneriler. Elbetteki bu düşünceler de değerli hemşehrilerimizin ve Kemaliye yi sevenlerin görüş ve önerilerine açıktır.
Özellikle yazın ortalarında gerçekleştirilen geleneksel Panayır başta olmak üzere artık ilçe ve çevre köylerden gelen ahalinin sığmadığı aşikar olan mevcut konser alanı na alternatif, gayet basit bir harfiyat ve çevre düzenlemesi ile, hastane üstündeki alan “çok amaçlı anfi tiyatro “olarak hizmete sunulmalıdır. Mevcut helikopter pisti, sahne önü görevini üstlenip,basit bir platform yanına birkaç göz (soyunma odaları ve wc, enerji, su müştemilat) prefabrik oda düzenlenebilir. Burada su ve elektrik halen mevcut olup,yalnızca kepçe ile Kemaliye ye bakan yamaçta herkesin minderini kapıp oturabileceği,belki ilerde hazır (Doğsan üretiyor) oturma gruplar ile donatılacak taraçalandırma yapılmalıdır.Bu alan hastaneyede çıkacak raylı teleferiğin son istasyonu olacak ve hertürlü koşulda yaşlı,hasta insanımızın hizmetinde olacaktır.
Çevre ilçe ve köylerden ilçemize alışveriş, gezme ve eğlenme amaçlı insan çekmek için, komşu yerleşimlerin başta mülki amirlik ve yerel yönetimler ile işbirliği içinde tanıtım çalışmalarına başladık. Tanıtım ve turizm amaçlı bu çabaların meyvalarını geçen sezonun ikinci yarısında almaya başladık. Hafta sonlar başta olmak üzere hatırı sayılır bir ziyaretçi ilçemize geldi. Bu sene bu sayının çok daha artmasını ve ilçenin değişik ürünler sunumuyla bu hareketlilikten daha fazla getiri edinmesini hedefliyoruz.
Karanlık kanyonun doğal yapısını bozmadan, kanyonun başlangıcına yakın bir kulvarda Türkiyenin ilk ve tek, maksimum güvenli tırmanma parkurunu oluşturacağız. Alplerde oldukça yaygın olan bu sistemde heryaşta doğa sever çelik halat ve merdivenlerle donanmış rotalardan kayalara tırmanmakta, her türlü açıdan ve yükseklikten başta yaban hayatı olmak üzere doğanın tüm güzelliklerini izleme şansına sahip olmaktadır. Özellikle büyük illerden ve yurt dışından misafirler için cazibe oluşturacağını düşündüğümüz bu projeye bu yıl başlamayı düşünüyoruz.
Dilli deresi kanyonu ve yukarı vadisinin dünya çapında bir doğal yaşam alanı olduğu aşikardır.Bu sene Sayın KEMAV başkanımız ve değerli ağabeyimiz, Maliye Bakanlığı Müsteşarı Hasan Basri Aktan ın girişimleri ile, Kemaliye köylerinin altyapı sorunlarının tümden çözümü kapsamında, yukarı köylerimizden, Ağıllar, Dilli ve Gözaydın başta olmak üzere kanalizasyon probleminin mutlaka çayı kirletmeyecek şekilde çözüme kavuşturulmasına çalışılacaktır. Eğer 1-2 sene bu doğa harikası çayı insan ve hayvan atıklarından koruyabilirsek zaten kendiliğinden temizlenmeye başlar ve Fırat a döküldüğü ağızdaki menfez yerine altından insan ve kayıkla geçilebilecek bir de köprü yapabilirsek şahane bir gezi parkuru daha kazanmış oluruz.
Bu sene 4. sünü inşallah gerçekleştireceğimiz Doğa Sporları Şenliğinin Uluslararası olması, gereksede içerik ve katılımının yüksek seviyede tutulması için tüm Kemaliye severlerin katkısına ihtiyacımız vardır. Gelebilecek tüm hemşehrilerimizi 18-24 Mayıs tarihleri arasında ilçemize bekliyoruz. Bu sene açılışı gece yapacağız. Konserler,gösteriler ve güzel sürprizler sizleri bekliyor. Daha çok köy gezileri ile çevre yerleşimlerimizle ilçe merkezinin kaynaşıp bütünleşmesi çabasını bu senede sürdüreceğiz. Uzak köylerimizde açılış ve davet yemekleri özellikle Kemaliyelinin sıcak ve iyilik dolu karakterini konuklarla paylaşma imkanı verecek. Arazili araçlarla off-road parkurlarında en uzak yerleşimlerimize kadar gidip,oralarıda şenlendireceğiz. Artık gelenekselleşen cirit, dağ bisikleti yarışmaları ve Dağcılık faaliyetlerine ilaveten uluslarası kapsamda bu sene Kemaliye triatlonuna yabancı konuklarıda davet ettik. Fırat ın yüzü gene rengarenek, dağlar ve kabanlarımız, patikalarımız cıvıl cıvıl olacak. İlk kez Kemaliyeliler uzun yıllar sonra ecdadımız gibi, dağlarda yürüyüşün ardından ateş başı sohbetinden sonra çadırlarımızda kamp yapacak ve sıcacık uyku tulumlarında uyuyup sabahın seherini binbir çeşit kır çiçeklerinin kokusunda karşılayacaklar. Bol bol yürüyüp şehrin zehirlerini atacağız. Daha nice farklı etkinlik ve doğanın bu en cömert günlerinde düzünelerce yenilik sizleri bekliyor..
Kemaralarınızı, fotoğraf makinalarınızı ve bol bol filmle, yürüyüş ayakkabılarınızı yanınıza alamayı sakın unutmayın..
Kemaliye’de, atalarımızdan gelen ve herbiri tek tek ele alınarak incelenmeye değer olan el sanatları, emekleri geleceğe taşımayı sürdürmektedir. Bunlardan kısaca söz edecek olursak ;- HALICILIK
Geleneksel motif ve renklere bağlı kalınarak, el uğraşında önemli bir dal olan halıcılık, çeyrek yüzyıl öncesine kadar ilçe ekonomisine büyük katkı sağlamıştır. Tarihsel bilgilere göre 1887 yılında iran’dan gelip, Eğin’e yerleşen göçmenlerin başlattığı, yerli halkın benimseyip geleneksel bir sanat olarak sürdürdüğü “Eğin halıcılığı” uzun yıllar Türkiye’de önemli bir yere sahip olmuştur. Eğin halısını diğer halılardan ayıran en önemli özellik atkı ipliğinin mavi boyalı oluşudur. Bunun dışında kenar püskülleri aynen saç örgüsü gibidir. Diğer yerlerde dokunan halılar, dokunduktan sonra kesim ve traşlama yapılarak yıkandığı halde, Eğin halısına tezgahtan çıktıktan sonra herhangi bir işlem yapılmaz. Eğin halısında, bir santimetre karede 36 ilmek (düğüm) vardır. Halının kalınlığı genelde 8 mm’dir. Dokumada 2.5 numara yün ipliği, atkısında ve çözgüsünde 20 numara pamuk ipliği kullanılır. Çözgüsü ve atkısı 15 kattır. 2002 yılında başlayarak, Kemaliye Kaymakamlığı tarafından Eğin halıcılığının tekrar canlandırılması için ilçe merkezi ve köylerde çalışmalar başlatılmıştır.
-KAPI TOKMAKLARI
Dış kapı kanatları üzerindeki döğme demir kapı tokmakları, işlevsel elemanlarının yanı sıra, zengin motif çeşitleri ile de dikkat çeker. Erkeklerin ve kadınların ayrı ayrı kullanımına ayrılmış, kalın ve ince sesler çıkaran tokmaklar, gelenekler doğrultusunda bezenmiş “Ayna” ların üzerinde yer alır. Kapı tokmaklarında iki tür ses verme elemanı vardır: Birincisi yabancı erkek misafirler için olanıdır ki, bu üstte bulunan kalın sesli kapı tokmağıdır, ikincisini ev halkı ve kadın misafirler kullanır. Bu tokmak altta bulunur ve ince ses verir. Böylece ev halkı hazırlıksız yakalanmamış olur; kapı tokmağının çıkardığı sese göre misafir karşılanır. Günümüzde Kemaliye’de bir demirci ustası tarafından üretilen kapı tokmakları, süs eşyası ve hediyelik eşya olarak da kullanılır.>
-GAZENNE
Gazenne dokumacılığının kökeni, bu yörede çok eski dönemlere dayanır. Yapılan araştırmalardan, 1960′lı yıllara kadar Eğin’de, her iki evden birinde gazenne dokunduğu, halkın yüzde doksanına yakınının dokuma yaparak geçimini sağladığı anlaşılmıştır. Çevre il ve ilçelere satılan gazenneler, erkeklerde pijama, gömlek, kadınlarda entari, şalvar ve ayrıca sofra bezi olarak kullanılır. Gazenne’nin ham maddesi pamuk ipliğidir. Kemaliyeliler bu ipleri işleyip, çeşitli renklerde boyayarak kuyu çekme tezgahlarında dokumuşlar. Bugün en ünlü ve sağlam kumaşlardan kalite olarak farklı olmayan gazenne, Kemaliye’de kültürel bir değer olarak korunur.
-YEMENİ
Yemeniciliğin kökeni, Eğin’in en eski tarihlerine dek uzanır. Günümüzde “Eğin yemenisi” adı verilen ayakkabılar ve simli ayakkabılar, değerli sanat eserleri olarak evlerin en nadide yerlerinde sergilenir. Düğün, kına gecesi gibi eğlencelerde özenle giyilir. Eğin yemenisinin özelliği, tek tip olmasıdır. Kalıplarda sağ ve sol diye ayrım yapılmaz. Kadın yemeni kalıpları, zenneler 35-36, zerderger 37 ve uluorta 38 numara olarak üretilir. Erkek yemeni kalıpları, kaba rüzgar 44, rüzgar 42, ve orta 40 numara şeklinde isimlendirilir.
-AHŞAP İŞÇİLİĞİ
Kemaliye’de ahşap işçiliği ustalar tarafından yıllarca, yaşanılan mekanlarda uygulanmıştır. Evlerin ve dükkanların dış ve iç kısımlarında (özellikle tavan işlemeciliği, pencere, kepenk, yüklük, çiçeklik, lambalık gibi örneklerinde görüldüğü gibi) ahşap oymacılığın yanı sıra, günlük hayatta kullanılan eşyaların (masa, sandalye, dolap, ceviz ağacı, oda çiçekleri, sofra tahtası ve raf gibi) her birinde, nadide bir ahşap işçilik görülür.
-DİĞER ELSANATLARI
Demircilik sanatı içinde düşünülmesi gereken nalbantçılık, keçe üretimi denilen hallaçlık, ağaç oymacılığı gibi sanatlar günümüzde varlığını sürdürür ve Kemaliyeli için büyük önem taşır. “Dabakçılık” adı verilen deri işleme sanatı, ilçe ekonomisine şu an bir katkı sağlamasa da, bu güzel geleneksel el sanatının yaşatılması amacıyla, ferdi olarak sürdürülür.
Kemaliye kuruluşundan bu yana, çeşitli kültürlerin yaşandığı bir yer olma özelliğini taşır. Bu ortak kültürün izleri ayrıntılara da yansır. Dut, ceviz, çınar, kavak ağaçlarının oluşturduğu, yeşilin bin bir tonu arasında yer alan evler, doğal çevre ile mimari arasındaki uyumun en güzel örneklerini sunar.Kemaliye evleri, topografya yapısına uygun olarak konumlanmış ve “mağ” adı verilen, 3-3.5 metrelik aks sistemiyle yapılmıştır. Araziyi ekonomik kullanma zorunluluğu nedeniyle, evler kademeli olarak şekillenmiş, yatay değil, düşey olarak düşünülmüş ve tek katlı evler yerine iki, üç ya da dört katlı evler tercih edilmiştir. Evlerin bir çoğu eğimli araziye yaslanır. Dolayısıyla, Kemaliye Evleri’nin her kaündan açılan kapılardan, ya bir sokağa ya da bir bahçeye çıkabilirsiniz. Genelde üç katlı olan Kemaliye evlerinin alt katları, hizmet katı olarak işlev görür. Bahçe ile bağlantısı olan bu kat soğukluk, kiler ve odunluk olarak kullanılır. Ana katlar -taş duvarın üstü ile başlayan ahşap katlar- yaşam mekanları olarak düzenlenmiştir. Divanhane, selamlık, sofa ve mutfak bu katta bulunur. Üst katlarda genel olarak yatak odaları vardır. Son katın üzerinde bulunan rıhtım döşemeyle kaplı damlar ise, tarımsal ürünlerin işlenmesi ve kurutulması amacıyla kullanılır.
Kemaliye evlerinin yukarıda adı yazılan bütün bölümleri, tek tek ele alınması gereken mimari özelliktedir. Bu bölümlerden bazılarını birlikte gezelim.
SOFA
“Aralık” adıyla biçimin ana belirleyicisi olma işlevini sürdüren sofa, odaların ve diğer mekanların doğrudan açıldığı bir geçittir. Ortak kullanım alanı olmanın ötesinde, katların dış çevre ile doğrudan ilişkisini sağlaması bakımından önem kazanır. Sofa, geleneksel evin avlu öğesini, yapı içinde oluşturma eğiliminin bir ifadesi olarak da açıklanabilir.
DİVANHANE
Kemaliye evlerinde sofanın oturma işlevli bölümü, “Divanhane” adını alır. Divanhane aynı zamanda evin, manzara ile etkin görsel ilişkisini kurduğu mekan olarak da tanımlanabilir. Yalnızca bir basamak yükseltilmiş döşemesiyle sofadan ayrılan divanhane, sofanın ardından, hatta onunla birlikte, ana kat planını örgütleyen temel mekan olarak belirlenir.
ODALAR
Mekansal biçimlendirme açısından Türk evinin temel özelliği, odayı ana birim olarak ele almasıdır. Varılmak istenen sonuç, odanın yönlendirme ve kullanımda en uygun biçimlendirilmeye kavuşturulmasıdır. Kemaliye evlerinde de bu amaca yönelik biçimlendiği kanıtlanan odalar yeme, oturma, yatma işlevlerinin tümüne cevap verebilecek nitelikte tasarlanmıştır. Sofanın iki yanında konumlanmış odalar, genellikle divanhanenin iki yanında yer alır. Aralarında işlevsel farklılık yoksa simetrik bir düzen gösterirler. Kısa kenarı uzun kenarının yaklaşık yarısı olacak boyutta biçimlenmiş odalar, kısa kenarları manzaraya doğru ve yaygın bir uygulamayla divanhane ile aynı yöne bakacak şekilde yapılmıştır.
Odanın oturma alanı (sekiüstü), sekialtına göre bir basamak yükseltilmiştir. Sekiüstünde, duvarlar boyunca yerleştirilen bir, iki ya da üç yönlü sedirler bulunur. Sedirleri sekialtı kenarında sınırlayan eleman olarak kapı tarafında korkuluk (parmakçalık), diğer tarafında ise yüklük yer alır. Yüklükler banyo yapma ve yatak-yorgan koyma yeri olarak işlev görür. Yüklük ile kapı arasındaki duvar yüzeyi ise, “çiçeklik”, “şerbetlik” adıyla anılan ahşap süslemelerle şekillendirilmiştir. Ayrıca, çiçeklik üst sınırında, kapıdan yüklüğe kadar ve oradan da pencere üst sınırına koşut, tüm mekanı dolaşan raf sistemi, köşelerde lambalık, kapı üstünde veya arkasında da şapkalık yer alır.
SERVİS MEKANLARI
Kemaliye evlerinde servis mekanları adı altında toplanabilen mutfaklar; selamlık odasına hizmet veren kahve ocağı, depolama işlevli kiler, soğukluk ve mağazalar, mevsimlik yiyeceklerin kurutulmasına yönelik dam, ailenin ihtiyacı olan hayvanları barındıran ahır, samanlık ve hela birimleri, evin mekansal örgütlenme ilkeleri doğrultusunda yapı bütünü içinde katlara dağıtılarak çözümlenmiştir. Kemaliye evlerinin günlük kullanıma ayrılan hazırlama ve pişirme mekanları olan mutfaklar, çoğunlukla ana katta sofaya bitişik ve evin manzara yönüyle ters konumdaki arka kesiminde yer alır. Model olarak odalarla uyum gösterir. Mutfağın en önemli özelliklerinden bir tanesi, kapısının diğer kapılara göre küçük olmasıdır. İçeri giren kişinin başını eğmek zorunda kalması, “nimete saygının” ifadesidir. Kemaliye evlerinde selamlık odasına hizmet olarak tasarlanan kahve ocağı, bu mekanla doğrudan ilişkili küçük bir ofis niteliğindedir. Çoğunlukla evin arka kesiminde konumlanmış olması nedeniyle dış duvarları taş olup, pencere yüzeyleri de, servis mekanı penceresi niteliğindedir. Sedir, ocak ve duvar nişleri içindeki dolaplar mekanın donanım öğeleridir. Kemaliye evlerinde depolama işlevine yönelik çeşitli mekanlara, yapı bütünü içerisinde olmak koşuluyla yer verilmiştir. Meyve, sebze, tahıl, yağ, peynir, kavurma ve uzun süreli tüketim için hazırlanan yufka ekmeklerinin bozulmadan kullanılmasını sağlayacak uygun sıcaklık ve havalandırma koşullarına sahip farklı mekanların oluşturulabilmesi için, kat alanlarının, genellikle odaların konumlandığı ön kesim dışındaki bölümleri, depolarla donatılmıştır.
Zengin ailelerin evleri ile fakir evleri arasında büyük farklılıklar yoktur. Bir farklılık sayılacaksa, “kat” sayısı ve “evlerin boyutu” bu iki evi birbirinden ayırır. Evin “direkli oda” denilen selamlık odaları, ayrı giriş ve servis mekanları ile diğer bölümlerden ayrılır. Kemaliye evlerinde tüm oturma mekanları manzaraya, bu manzaranın en güzel görüntüsü olan Fırat’a bakar. Eğimli arazideki set set yapılanma, evlerin birbirinin manzarasını kapatmasını önler. Manzaraya bakan oturma yerlerine, evin diğer yerlerine oranla daha çok pencere, vitraylı tepe pencereleri, her katta daha ileriye taşan cumbalar yer alır. Oturma mekanları arasındaki hiyerarşiyi, bu cephedeki “çıkma düzeni” ile kavramak mümkündür. Yaz boyunca oturulan ortak mekan olan “divanhane”, cephede dışarıya en fazla çıkma yapar. Onu selamlık ve odalar takip eder. Aynı cephede simetrik biçimlenme de dikkati çeker. Evlerin yapımında taş ve ahşap malzeme kullanılmıştır. “Hımış” adı verilen, arası kerpiç dolgulu ahşap dikmelerin üzeri çam tahtaları ile kaplıdır.
Ahşap kaplamaların etekleri fisto biçiminde iç ve dış bükey eğriler veya yalın oyma motiflerle bitirilmiştir. Bu ahşap kaplı cephedeki dikdörtgen pencerelerin, ahşap kapaklarındaki dövme demir açma-kapama ve sabitleştirme elemanları motiflerle bezelidir. Kapaklar kapandığında odalar yalnızca tepe pencerelerinden ışık alır. Ahşap cephe yüzeyini üstte saçak, yöreye özgü adı ile “süvüng” sınırlar. Bu saçak, aynı zamanda bir balkon korkuluğudur. Çünkü evin “rıhtım” adı verilen dere taşı kaplı düz damı, diğer adıyla “yetme”, üzerinde gezilen bir üretim alanıdır. Pestil, tarhana, dut, elma, reyhan evin en üst kısmında kurutulur. Aynı katta depolama ve yazın oturma işlevli kapalı mekanlar da bulunur ki buraya “kaçak ” denir.
Kemaliye evlerinde dikkate değer bir cephe elamanı da kapılar ve kapı tokmaklarıdır. Bu tokmaklar iki türlüdür. Biri erkekler içindir ve vurulduğunda kalın ses çıkarır. İnce ses verenini ise kadınlar kullanır.
Kemaliye evleri, mimarisinde yerel kültür öğeleri barındıran ancak plan örgütlenmesi, kütle düzeni ve strüktür özellikleri ile, Osmanlı döneminin geliştirdiği kentsel konut geleneğinin özgün örnekleri arasında yer alır.
Kısa adı ÇEKÜL olan, Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı’nın “7 Bölge 7 Kent” projesi kapsamında yer alan Kemaliye, doğal-tarihsel ve kültürel özelliklerinin yanı sıra özgün mimari dokusuyla da Dünya Mirası Tarihi Değerlerden biri olmak üzere UNESCO’ya aday gösterilmiştir.
Mutlaka görülmesi gereken bu sivil mimari örnekleri, bütün özellikleri ile geçmişin parlak sayfalarını anımsatan, Anadolu kültürünün gözler önüne serildiği en açık örneklerdendir.
- Bu bölüm Kemaliye’ye uzun yıllar emek veren Doç. Dr.Y. Berrin Alper’in “Kemaliye (Eğin) Yerleşme Dokusu ve Evleri Üzerine Bir Araştırma” konulu doktora tezinden yararlanılarak hazırlanmıştır.
Eğin folkloründe binlerce türkü, halk oyunları, ağıt, mani, öykü, masal, bilmece, fıkra ve güldürü yer alır. Eğin müziği yurt içinde ve yurt dışında tanınmıştır. Eğinli folkloruna sahip çıkmıştır. Özellikle Eğin türküleri, Kemaliye’nin kaderinde bulunan gurbetin yanık özlemi ve doğanın türlü güzelliklerinden esinlenerek işlenmiştir.
Derin derelerin serin köşesi Kırıldı gönlümün billur şişesi Duydum ki olmuşsun mısır paşası Geçti gençlik çağı neyleyim seni
Ağam gönderdiğin yazmayı yaktım, Çürüttüm ömrümü yoluna baktım Ela gözlerini sevdiğim ağam Ya senin tecellin ya benim bahtım…
…… manilerinde, Kemaliye insanının gurbet duygusunu görülür. Tarihin seyri içinde Kemaliye insanı, yöresine özgü folklorunu unutmamıştır. Bugün, birçoğu memur, esnaf, sanatkar olan insanların bir araya gelerek oluşturdukları “Kemaliye Kültür Turizm ve Folklor Demeği”, her Cuma günü fasıl dinletisi ile halk müziğini canlı tutma çabası içindedir. Kemaliye yöresinin halk oyunları daha çok milli bayramlarda, düğünlerde, toplantılarda, eğlence gecelerinde oynanır. Ekip çoğunlukla 5-10 kişiliktir. Düğünlerde tören gereği herkesin bu oyuna katılması istenir. Halay başlarken en usta oyuncu başı çeker. Sıra ile diğer oyuncular da başa geçer. Enstrümanları davul ve klarnettir. Oyunlara önce ağırdan başlanır, daha sonra ritimler çabuklasın Tek Ayak, İki Ayak, Üç Ayak, Sıklama, Gecegü, Hayriye, Havaçor, Tamzara, Sinanlı ve Kasap oyunları en ünlüleridir. Ayrıca yörenin karşılıklı olarak oynanan ağır kol oyunları da meşhurdur.
Şu an modern çağa uygun olarak kültürel yaşamını sürdüren Kemaliyeliler, geçmiş dönemlerde aşağıdaki giysileri kullanmışlardır.
Elbise : Entari, fistan, kaftan,hırka, kürk, kastor, gömlek, yaşmak, kuşak, kemer. Ayakkabı : Çizme, kaloş fotin, tegelli kundura, yemeni (sırmalı yemeni) Çorap : Beyaz çorap, renkli çiçekli çorap Baş Giysileri : Baş, hilal,alınlık, altınlı fes, kulaklık, zülüf Baş Örtüler : Püskül, örtüler, yazmalar ve oyalar.
Kemaliye ve çevresi, doğal yapısı ve yüzey şekilleri itibariyle, bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nin özelliklerini yansıtır. Doğu Anadolu Bölgesi, ülkemizin bilinen coğrafi bölgelerinden biridir. Türkiye’nin en yüksek ve engebeli yüzey şekilleri bu bölgededir. Ortalama yükseklik 2000 m. dolayındadır. Anadolu Yarımadası’nın kuzey ve güney kenarları boyunca uzanan dağ sıraları, bu bölgede birbirine yaklaşır, sıkışır, daha da yükselirler.
Bilimsel araştırmalar, Kemaliye ve çevresini de içine alan yüzey şekillerinin, Doğu Anadolu Bölgesi’nde oluşması, İkinci Zaman’da başlayan ve Üçüncü Zaman’da da devam eden dağların oluşumu ile ilgilidir. Yer kabuğu kalınlaşmış ve dağlar yükselmiş, birbirine sıkışmıştır. Buzul çağının birikimleri, Doğu Anadolu’nun yüksek dağ kesimlerinde bariz olarak görülür. Buna örnek olarak, Kemaliye yakınlarında bulunan Munzur Dağlan gösterilebilir. Bu dağlarda, eski buzulların aşındırması sonunda oluşan buz yatakları vardır. Kemaliye ilçe merkezinin bulunduğu çevre, deniz yüzeyinden 900-1000 m. yükseklikte olup iklim olarak çevresine göre mikroklima özellikleri göstermektedir. Köy yerleşim birimlerinin denizden yüksekliği ise 1000-1700 m. arasında farklılıklar gösterir.
Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat Bölümünde kalan Fırat Nehrinin en büyük kolu olan Karasu Nehri’nin batı yönünde, Sarıçiçek dağlarından, Harmancık tepelerine kadar sıralanan kireçtaşlı ve çok sayıda çeşitli su kaynaklarını da kucaklayan yeşil yamaçlar üzerine serpilmiş, doğal güzelliklerden oluşmuştur. İlçe mahalleleri yeşil bahçeler içinde adeta kaybolmuş gibi görülür. Daha geniş bir sınırla belirlemek gerekirse, kuzeyde Navrel Boğazı, güneyde Gemürgap Boğazı arasında kalan İncidüzü’nden, Gemürgap bağlarına, Hotar Dağı eteklerinden, Apçağa ve Kırkgöz yaylalarına, Paşa bağlarından, Pegir (Sırakonak) bağlarına kadar geniş bir alan üzerine yayılmış, yeşillikler cenneti bir yurt köşesidir. Bu nitelik yüzyıllar boyu (Egin = Cennet veya Güzelbahçe) adının verilmesini gerekli kılmıştır.
