Orda Bir Köy Var Uzakta, O Köy Apçağa Köyü
Henüz 2000 yılında ÇEKÜL Vakfı, “7 Bölge 7 Kent” projesi kapsamında Kemaliye’de çalışmalara başlarken, ilçeye bağlı Apçağa köyünü de ayağa kaldırmayı hedef almıştı. Anadolu topraklarının bu özgün ve kimlikli köyünün yüce gönüllü sakinleri ve vefakar hemşerilerinin elele vererek gerçekleştirdikleri gurur verici sonuçları, Apçağa Köyü Dernek Başkanı Sn. Hadi Yurdakul’un kaleminden paylaşıyor, çabalarının tüm benzer yerleşimlere örnek olmasını diliyoruz.
“AHMET KUTSİ TECER KÜLTÜR MERKEZİ”
PROJESİ İLE
KENDİNİ GELECEĞE TAŞIMAYA KARARLI BİR KÖY
APÇAĞA KÖYÜ - KEMALİYE–ERZİNCAN
19.09.2007
Kemaliye İlçesi Apçağa Köyü bugünlerde; yüklendiği tarihi misyonunun gereği olarak, bir köy için pek olağan sayılmayacak çok önemli bir çalışmanın gerçekleştirilmesinin heyecanı ve gayreti içinde.
Bu heyecanın sebebi, ilk okuldan itibaren adeta belleğimize yerleşmiş olan;
Orda bir köy var, uzakta
O köy bizim köyümüzdür
Gezmesek de, tozmasak da,
O köy bizim köyümüzdür
diyerek, köyüne duyduğu hasretini dile getiren, değerli bilim ve devlet adamı, rahmetli Ahmet Kutsi Tecer adına yaptırılan “Ahmet Kutsi Tecer Kültür Merkezi”nin tamamlanmak üzere olmasıdır.
Bu eser ile Apçağa Köyü; Anadolu kültür birlikteliğinin odaklaştığı nokta olan “Tarihi Kentler Birliği” ve “Çekül” Vakfı içinde, hiç şüphesiz ilklerden birini daha gerçekleştirmenin gururu ile lâyık olduğu onurlu yerini alacaktır.
Köyümüzü iki sene önce ziyaret eden mimar, Sayın Oktay Ekinci’nin Cumhuriyet gazetesinde yayımladığı Çet Köşesinde; “Helal Olsun Apçağa’ya” ve bir yıl önce şenliklere gelen gazeteci Sayın Yavuz Donat’ın da “Anadolu’nun en iyi korunmuş tarih ve kültür hazinelerinden biri” dediği Apçağa köyü, bu yeni teşebbüsü ile Ocak Köyümüzden sonra havza boyutunda yeni bir oluşuma örnek olmaktadır.
Köyümüz için gerçek bir Kent/Köy kimliğinin son halkası olarak yeterli görmediğimiz bu eserin oluşumunun öyküsü; iki yıl önce, İstanbul Apçağa Köyü Güzelleştirme ve Kalkındırma Derneği’nin her hafta yapılan toplantılarında, destek ve ilgilerini hiç aksatmadan devam ettiren hemşerilerimizin ortak görüşü olarak belirlendi.
İlk adım olarak, Ahmet Kutsi Tecer’in İstanbul/Kadıköy-Moda’da da ikamet eden muhterem eşleri rahmetli Meliha Tecer ve çocuklarını ziyaret etmekle başlanır. Bu ziyaret ve tanışmada; İşci Partisi Genel Başkanı Sn. Doğu Perinçek, Dernek Başkanı. İnş. Müh. Sn Hadi Yurdakul, Sigortacı Sn. H. Hüseyin Duru, Sn. Sadık Yaman, Fotoğraf sanatçısı Sn. Hüseyin Karadayı, Çekül temsilcisi Hilmi Balioğlu, Yük Mim. Sn. Eray Parlakkaya, Sigortacı Sn. Nurettin Turhan ve iş adamı Sn. Emin Coşkun da bulunmuşlardır.
Toplantıya rahmetli Meliha hanımın dışında, oğlu ve kızı da katıldılar. Resmiyetten uzak ve gerçek bir ev ziyareti şeklinde başlayan konuşmalar sonunda, Apçağa köyünün vefa duygusunun bir tezahürü olarak, rahmetli Ahmet Kutsi Tecer adına bir kültür merkezinin kurulması ve eserlerinin burada saklanarak gelecek kuşaklara taşınması konusu kendilerine aktarıldı. Yapılacak bu merkez de, rahmetli Tecer’in eserleri ile kişisel eşyalarının sergilenmek üzere buraya verilmesi önerildi. Çocukları ve kendisi heyecanla bu isteği yerine getireceklerini vaat ettiler.
Amacı;
- Ortak yaşam ve uygarlık kaynağımız olan “kültür mirasımızı” özgün haliyle korumak, Köy Arşivini kurmak
- Ülkemizde giderek zayıflayan köy/kent ilişkilerinde sosyal, ekonomik ve kültürel ilişkilerin kuvvetlenmesini sağlayacak ekinliklere süreklilik getirmek
- Geçmişten geleceğe köprü olan ve köyümüzün yetiştirdiği devlet adamı, milletvekili ve sanatçıları ile ulusal değerlerimizin anılarını yaşatacak eser ve eşyalarını sergilemek
- Kent merkezi ve havza ekseninde yapılacak toplantı ve konferanslara ev sahipliği yapmak olan,
AHMET KUTSİ TECER KÜLTÜR MERKEZİ’nin projesi gecikmeden, Yük. Mim. Eray Parlakkaya tarafından çizilerek öncelikle İstanbul’da bulunan Apçağa insanına ve köy muhtarlığına sunuldu.
Rahmetli Ahmet Kutsi Tecer’in eşi Meliha Tecer’in evinde ziyaret anısı
Kültür Merkezi’nin temel atma töreni, değerli hemşerimiz (Sanayi ve Ticaret eski Bakanı) Sn. Ali ÇOŞKUN, Maliye Bakanlığı Müsteşarı (Ulaştırma eski Bakanı ) Sn. Hasan B. AKTAN, zamanın Erzincan Valisi Sn. Ali GÜNGÖR ve davetlilerin katılımıyla 27.08.2006 tarihinde yapılmıştır
Kemaliye’nin; 21 Temmuz 2000 tarihinde Tarihi Kentler Birliğine 28 nci üye olarak kabul edilişi, ÇEKÜL Vakfı’nın Kemaliye’yi Doğu Anadolu da UNESCO’ya aday kent olarak göstermesi, bu konumu nedeniyle yalnızca Türkiye’nin bir ilçesi olarak değil aynı zamanda, Avrupa’nın da bir ilçesi konumuna getirmesi, yaşamayı seçtiğimiz bu kimlikli köyün bu yeni boyutu, bizleri her geçen gün daha da heyecanlandırıp, sahip çıkma duygusuyla kendine çekiyor..
Kemaliye’nin bir köyü olarak Apçağa Köyü, ne yazıktır ki ancak bir yüzyıl geçtikten sonra kendisini bir şeylerin merkezinde görmeye, çok heyecan verici bir kimliğe sahip olduğunu hissettirmeye başladı.
Bu bağlamda ÇEKÜL Vakfı başkanı Prof. Dr. Sn. Metin SÖZEN’nin, Apçağa Köyü’nün özgün yapılarının yitirilmemesi ve yüzlerce yıllık geleneğin izlerinin tükenmemesi anlamında, 2001 yılında yaptığı öneri doğrultusunda, belki de ülkemizde ilk defa bir köyün insanları tereddüt etmeden kültür merkezi projesi de dahil;
- İstanbul Dernek binasında bir araya gelerek, uzman kişilerin belirlediği “Köy Gelişim Projesi” ni uygulamaya karar verdiler.
- Projenin uygulanmasında en önemli aşama, mimar-yazar Oktay EKİNCİ’ye “Helal Olsun Apçağa’ya” dedirten girişim, köy muhtarlığı karar defterine, 17.EKİM 2003 tarihinde, ”Apçağa Köyünün mimari dokusunun korunması” kuralının yazılarak, adeta “Sit Alanı “ ilan edilmesi olmuştur.
- Bu karar doğrultusunda Apçağa Köyü, geçmişten gelen kültürünü geleceğe taşıma kararlılığını gösteren somut neticelere ulaşmıştır. Bu kuralın, yönetimden yönetime değişen bir kural olarak değil, her yönetimin uyması gereken kural olarak benimsenmiştir.
- İlk uygulama olarak, “Apçağa Köyü Meydanı ve Köy Başı Çevre Düzenleme Projesi” kapsamında, köye istihdam yaratacağı düşüncesiyle, köyümüzün sosyal yaşamında önemli bir yeri olan “Kayabaşı Kır Kahvesi” ile “ Köy Fırını ve Köy Derneği” projeleri başarı ile uygulanmış ve 2004 yılında yapılan 26. Kemaliye Kültür Şenliğinde büyük bir katılım ve coşku ile açılışı yapılmıştır.
- Bu çalışmalar örneğine az rastlanan bir gelişme göstererek, ÇEKÜL Vakfının “Kent Gelişim projesi” için ‘olmazsa olmaz’ı olan “Restorasyon Atölyesi” köy düzeyinde açılarak Apçağa dışında hizmet vermeye başlamıştır.
- Apçağa yerleşimi dışında bulunan hemşerilerimizin özverili maddi ve manevi desteği ile, 2006 yılında tamamen özgün Kemaliye (Eğin) mimarisi tarzında “Köy İmam Evi” yapılmış ve hizmete sunulmuştur.
- Projelerimizin bu aşamasında özgün köy kimliğinin odaklaştığı nokta olarak gördüğümüz ve “Orda bir köy var uzakta, O köy bizim köyümüzdür; Gezmesek de, tozmasak da, O köy bizim köyümüzdür” diyerek, köyümüzün varlığını şiirleriyle ölümsüzleştiren, edebiyatçı ve devlet adamı rahmetli “A. Kutsi Tecer Kültür Merkezi “ proje uygulaması halen devam etmektedir.
8. Bu somut çalışmalarıyla, 2000 yılında kurulan Tarihi Kentler Birliği üyesi olan Kemaliye’yi değişik platformlarda tanıtmak amacıyla, Türkiye’de Yük. Mim. Eray Parlakkaya’nın oluşturduğu benzeri olmayan bir ekip, köy kapsamında üretip uyguladıkları projeleriyle, yarışmalara katılarak peş peşe ödül almaya başladılar. Şüphesiz bu ekibi cesaretlendiren, ülkemizin çok değerli uzmanlarının oluşturduğu jüri üyelerinin, Apçağa köyünü yüreklendiren değerlendirmeleri olmuştur.
- Hiç bir kurum ve kuruluştan maddi destek almadan, 2005 yılında yapılan “Aydın Doğan 2005 Kent Mimarisi ve Kent Dokusu” yarışmasına, “ORDA BİR KÖY VAR UZAKTA, O KÖY APÇAĞA KÖYÜ” başlığı ile “Köy Başı Kır Kahvesi—Anfi Tiyatro“ projesiyle iştirak edilmiş ve ulusal boyutta yapılan bu yarışmada proje, ilk 10 dereceye girerek Dünya Mimarlar Kongresinde sergilenmeye değer bulunmuştur. Dereceye giren eserler 10 Temmuz 2005 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen Uluslararası Mimarlar Birliği (UIB) Dünya Mimarlık Kongresinde katılanların izlenimine sunulmuştur.
- Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Türkiye’de ilk defa yaptığı, “I. Ulusal Mimarlık Koruma Ödülü” yarışmasında; “Apçağa köyündeki özgün dokunun korunması, yeni inşaatların da geleneksel sistemde yapılmasının desteklenmesi konusundaki duyarlılığı ve çalışmalarından ötürü” seçkin isimlerin bulunduğu jüri tarafından başarılı bulunularak, köy muhtarlığına plaket verilmesine karar verilmiştir. Bu karar 01.Ekim.2006 günü “Dünya Mimarlık ve Konut Günü” çerçevesinde açıklanmış ve ödüller 29 Kasım 2006 günü yapılan törenle, o dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Sn. Atilla Koç tarafından Köy Muhtarı Mustafa Malkoç’a verilmiştir.
Uygulanan projeler, özgün yapı tarzından ödün verilmeden 2005 yılında faaliyete geçen “Apçağa Köyü Restorasyon Atölyesi”nde üretilen malzemelerle, köyümüzde yetişen mahalli ustalarca köy/kent dokusuna bir protez şeklinde uygulandı.
Son yıllarda görsel ve yazılı basınımızda yer alan haberlerin ve 23 aralık 2005 tarihinde Kemaliye’nin sit alanı ilanı hazırlık çalışmalarının da etkisiyle ve Kültür Bakanlığı ilgililerinin köyümüz hakkındaki görüş ve takdirleri sonunda, Bakanlıktan sembolik dahi olsa yardım sağlanmıştır.
Geçmişten günümüze kadar mucizevi bir şekilde muhafaza edilebilen ve artık geleceğe taşıma kararlığında (mecburiyetinde) olduğumuz özelliklerimizi, köy gelişim projemiz kapsamında bir bütün olarak yansıtacak olan “AHMET KUTSİ TECER KÜLTÜR MERKEZİ ” çalışmalarının bu safhasında;
1. Apçağa Köyü’nün özgün yapılarının yitirilmemesi ve yüzlerce yıllık geleneğin izlerinin tükenmemesi anlamında, 2001 yılından beri Apçağa Köyünü havzada pilot köy olarak tespit ve teşvik eden ÇEKÜL Vakfı Başkanı ve Tarihi Kentler Birliği Danışma Kurul Başkanı Prof. Dr. Metin Sözen ve koordinasyonu sağlayan Kemaliye Çekül Temsilcisi ve Apçağa Köyü Derneği Danışma Kurulu Üyesi Hilmi Balioğlu’na,
2. Kemaliye (Eğin) ilçesi ve köylerinin; ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelişmesine katkıda bulunmak üzere, 2003 yılında KEMAV’ın kuruluşunu geçekleştiren kurucu başkanımız Hasan Basri Aktan’a,
3. Proje yarışmasında bizi ödüle layık görerek yüreklendiren başta Prof. Dr. Zekai Görgülü olmak üzere tüm jüri üyelerine,
4. Görsel basın olarak daima Apçağa Köyü ile ilgili yayınlarıyla bize kucak açan Ulusal TV ve TİP başkanı hemşerimiz Doç. Dr. Doğu Perinçek’e,
5. Apçağa “Köy Gelişim Projesi” kapsamında yapılan her türlü çalışmayı, tasarım, plan proje ve uygulamasını özverili bir şekilde yürüten Yük. Mim. Eray Parlakkaya ve ekibine,
6. Bütün çalışmalarımızı takip ederek yayımlayan Dutağacı ve Özden Gazete mensuplarına,
7. Kemaliye içinde ve köylerinde özgün kültür varlıklarının geleceğe taşınması hususunda daima var olan ve yardım için âdeta fırsat kollayan ve Kültür Merkezinin yapımında maddi katkıda bulunan Sn. Muhlis Cüher’e,
8. Proje uygulama safhasında bize maddi desteğini devamlı sürdüren Sn. Haşim Gürdamar’a,
9. Sanatsal anlayışlarından ödün vermeden uygulamalara adeta imzalarını atan mahalli ustalarımıza,
10. Projelerimizde bize her türlü desteği vermeye gayret eden Belediye başkanımız Sn. Mustafa Haznedar ve değerli Meclis Üyelerimize, Kaymakamlarımıza, İl Genel Meclis Üyelerimize, değerli bürokratlarımıza,
11. 2003 yılında aldıkları kararla Türkiye’de bir ilki gerçekleştiren ve alınan kararların uygulanmasına özenle dikkat gösteren Apçağa Köyü Muhtarlığına,
12. Yeni bir döneme girerken, benimsediği ve yöresel ekonomik kalkınma ile örtüştüğüne inandığı “Kemaliye ve hatta Havza Boyutunda Koruma“ ilkesinden hareketle; özgün kültür değerlerini ve doğasını geçmişten geleceğe ve köyümüzün anıtsal korunmasında; sokağından mahalleye, ilçe merkezine ve hatta havzaya taşıma kararlılığında olan Vefâkar Köy Halkına,
MİNNET VE ŞÜKRANLARIMIZI SUNARIZ.
Hadi YURDAKUL
İnşaat Mühendisi-Apçağa Köyü Dernek Başkanı ve “Kemav” Yönetim Kurulu Üyesi
Popularity: 5% [?]
